16 October, 2009 10:29
"Bản Hợp xướng" 45 năm Đoàn Nghệ thuật Phòng không - Không quân
Posted by langlualanghoa under [ Thơ - Văn ][ (0) Góp ý ] | [ (0) Trackbacks ] | [
Bản in]
“BẢN HỢP XƯỚNG”
45 năm Đoàn Nghệ thuật Phòng không – Không quân
NGỌC KHUÊ
Có một nhạc sĩ đã ví rằng: “Chặng đường 45 năm xây dựng và phát triển của Đoàn Nghệ thuật PK-KQ như một bản hợp xướng lớn 3 chương. Chương Một với tên gọi: “Trận đầu chiến thắng”; chương Hai: “Những nẻo đường đến với Bầu trời”; và chương Ba: “Niềm tin và Khát vọng”! Đó là một sự ví von chính xác và thú vị! Mặc dù có những tên gọi và chủ đề riêng, nhưng cả 3 chương đó đã kết hợp lại thành một bản Hợp xướng lớn với một cấu trúc trọn vẹn, hài hòa. Chương Một “Trận đầu chiến thắng” vừa có ý nghĩa với chính bản thân đoàn (đánh dấu từ sự ra đời của đoàn Văn công PK-KQ vào ngày 18/10/1964) lại vừa mang một ý nghĩa lớn lao hơn: đó là “Những trận đầu chiến thắng” của bộ đội PK-KQ nằm trong một tổng thể của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc. “Âm nhạc và lời ca” của chương Một này vừa hào sảng, mãnh liệt vừa tràn đầy niềm hứng khởi như đoàn quân “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai” (Tố Hữu), hay như lời ca của Nhạc sĩ Văn Cao trong “Hành khúc Không quân”: “Giờ thề một lòng vượt trên lưng gió quyết chiến thắng…” Tất cả những chiến sĩ – nghệ sĩ của một thời hào hùng ấy đã gây dựng một cơ ngơi, một tên tuổi của Văn nghệ PK-KQ trong suốt những năm tháng đồng hành cùng Quân đội, cùng Đất nước!
Văn công PK-KQ thời kỳ đầu là một đoàn nghệ thuật tổng hợp, gồm cả 3 loại hình nghệ thuật được bộ đội ta rất yêu thích: Ca nhạc, Múa và Sân khấu (kịch, chèo, tấu nói…), chỉ sau 3 tháng xây dựng, tháng 1 năm 1965 đoàn đã lên đường vào phục vụ “tuyến lửa” Quảng Bình – Vĩnh Linh, rồi sau đó là Hàm Rồng – Thanh Hóa và tất cả những trận địa, sân bay đang chiến đấu đánh trả máy bay Mỹ, bảo vệ bầu trời miền Bắc XHCN; mặt khác, đoàn đã cơ động chia thành 2 mũi, có khi 4 mũi xung kích đi phục vụ các trận địa khắp các chiến trường. Một điểm nhấn và tỏa sáng về nghệ thuật của đoàn được khắc họa đậm nét nhất vào năm 1970, tại Hội diễn Ca Múa Nhạc chuyên nghiệp toàn quốc tổ chức tại Quảng Ninh. Từ đây, những “Tên lửa về bên sông Đà” (Hoàng Tạo), “Bài ca anh nuôi” (Phan Như Hoàng”, “Niềm vui trận địa” (Trọng Đạt), Múa “Trận địa kiên cường và Vui gặp gỡ” (của Thanh Tùng, Xuân Bích), Trận địa quê hương (của Đôn Truyền và Xuân Cống)… đã được người xem yêu mến và không thể không nhắc tới khi nhớ về những ngày tháng đầy kỷ niệm đó. Trước và sau chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đoàn cũng đã kịp thời cử một đoàn Văn nghệ sĩ lên đường vào với sân bay Thành Sơn (Phan Rang) theo sát Biên đội Quyết Thắng “lấy vũ khí địch đánh địch” và rồi cả đoàn hành quân vào Thành phố Hồ Chí Minh ngay sau ngày giải phóng (17/5/1975), với 6 tháng ròng rã phục vụ bộ đội và nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Nam. Để rồi năm sau - 1976, đoàn Văn công PK-KQ chính thức khép lại “chương Một” của bản hợp xướng 45 năm đầy vẻ vang này.
NK và tốp nữ đoàn NT Không quân với "Cánh chim biên giới"- 1981
Như một yêu cầu tất yếu trong đời sống văn hóa tinh thần của Quân đội ta, của cán bộ và chiến sĩ Quân chủng Không quân Nhân dân Việt Nam và Quân chủng Phòng không anh hùng; sau dấu lặng ngưng nghỉ của “chương Một”, bản hợp xướng lớn ấy bắt đầu vang lên những âm thanh vi vút của “hai anh em sinh đôi”, như 2 bè chính tiến hành trên một điệu thức song song cùng hướng tới một nhiệm vụ chung cho cả hai: nhiệm vụ bảo vệ bầu trời! Cách tiến hành có khác nhau, thời gian khởi đầu có khác nhau (Đoàn Không quân đầu năm 1981, Đoàn Phòng không cuối năm 1982), nhưng giống nhau ở tổ chức, biên chế và phương hướng nghệ thuật. Đặc biệt, sự nối tiếp, tái hiện và phát triển chủ đề đã có ở “chương một” luôn luôn thể hiện rõ ở những cán bộ và một số diễn viên được giữ lại làm nòng cốt từ đoàn Văn công PK-KQ trước đây và sau này làm cán bộ chỉ đạo, chuyên gia hoặc chỉ huy đoàn như: Hoàng Tạo, Ngọc Khuê, Đàm Giai, Hoàng Yến (Không quân) rồi Trọng Đạt, Nguyễn Long, Ái Vinh, sau đó là Trương Ngọc Ninh (Phòng không) v.v… Cũng có thể nói “ra ở riêng”, hai anh em sinh đôi lại càng có điều kiện chắt chiu xây dựng và vun đắp “ngôi nhà” của mỗi người có cảnh trí đẹp đẽ khang trang, sắc màu chung riêng rõ nét. Trên “những nẻo đường đến với bầu trời” đó, mỗi đoàn đều làm trọn nhiệm vụ của mình, nhiệm vụ biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân trên các địa bàn đóng quân, nhiệm vụ xây dựng những chương trình lớn đáp ứng yêu cầu của công tác Đảng, công tác chính trị của Quân đội trong từng thời kỳ; tạo ra được những mốc son có thể ghi vào lịch sử phát triển của Văn nghệ PK-KQ:
Ca sĩ Thúy Ngân, giải thưởng "Ca sĩ trẻ xuất sắc nhất" Liên hoan CMN nhẹ
chuyên nghiệp toàn quốc với ca khúc "Hạt nắng hạt mưa của Ngọc Khuê
Đoàn Không quân với “Bầu trời và vũ trụ” (Huy chương Vàng Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc 1985); “Bầu trời – Mặt đất tôi yêu” (Giải nhì Liên hoan Ca múa nhạc nhẹ chuyên nghiệp toàn quốc 1989), “Không quân nhân dân Việt Nam – 40 năm tuổi trẻ, anh hùng” (HCV Hội diễn Nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân 1994). Đoàn Phòng không với: “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (1982), “Chương trình ca múa nhạc – tạp kỹ” (1984), “Chương trình kỷ niệm 40 năm Chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ” (1994) v..v… Cũng trong quá trình xây dựng và trưởng thành đó của mỗi đoàn, có nhiều lúc thăng trầm. “Chương Hai” có “bè” còn một vài “dấu lặng” nữa, nhưng một “bè” vẫn mải miết âm vang, mặc dù đang ở trong một hoàn cảnh hết sức khó khăn về tổ chức, biên chế trong các đoàn nghệ thuật Quân đội nói chung và 2 Quân chủng KQ và PK nói riêng. Hai “dấu lặng” là một sự “ngắt quãng” không âm thanh, nhưng nghe lại, đôi khi ta vẫn thấy còn day dứt… Mặc dầu vậy, bản hợp xướng vẫn không thể mất đi được những âm thanh kỳ diệu, ngân nga từ sâu thẳm trong tâm hồn mỗi người chiễn sỹ – nghệ sỹ trên những nẻo đường và khoảng trời Tổ quốc.
Với tên gọi: “Niềm tin và Khát vọng”, “chương Ba của bản hợp xướng” này thực sự đã diễn tả được lòng yêu quý con người, yêu quý bầu trời, niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống và niềm khao khát được bay lên làm chủ bầu trời, làm chủ cuộc sống và cống hiến nghệ thuật. Kể từ tháng 7 năm 1999, cùng với sự tái hợp nhất Quân chủng PK-KQ, hai Đoàn Nghệ thuật KQ và PK cũng hợp nhất thành Đoàn Nghệ thuật PK-KQ như hiện nay. Nhiệm vụ của đoàn vẫn như xưa, nhưng nhiều hơn, nặng nề hơn; và đặc biệt là trách nhiệm bảo tồn và phát huy những thành tựu trong cả một bề dày truyền thống 45 năm đầy thử thách và vinh quang còn đòi hỏi đoàn phải phấn đấu nhiều hơn nữa. Chúng ta tự hào vì đoàn luôn luôn hoàn thành nhiệm vụ, nhiều năm liền đạt danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng”. Nhiều chương trình, tiết mục của đoàn, nhiều nghệ sĩ, nhạc sĩ, tác phẩm ra đời đã trở thành nổi tiếng không chỉ trong Quân chủng, Quân đội mà còn cả trong quần chúng nhân dân. Đối với cán bộ và chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ bầu trời, hơn ai hết, họ thấu hiểu về đoàn, về những bài ca, điệu múa mà các nghệ sĩ, diễn viên của đoàn đã thay họ nói lên những tình cảm thân yêu nhất đối với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân và với bầu trời chúng ta đang canh giữ. Trong những năm gần đây, đoàn luôn luôn cố gắng để có được những chương trình, tiết mục hay, xứng đáng với niềm tin yêu của bộ đội. Trong những đợt liên hoan, hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp của Quân đội ta cũng như Hội diễn Ca Múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc, các liên hoan chuyên đề ca múa nhạc dân tộc, đến hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân năm vừa qua (2008), đoàn đã thực sự gây ấn tượng tốt đẹp trong lòng cán bộ chiến sĩ trong Quân chủng, Ban Giám khảo và trong những người làm nghệ thuật chuyên nghiệp với chương trình “Huyền thoại Ông Gióng” đạt xuất sắc và nhiều tiết mục Huy chương vàng, bạc. Với “cao trào” này của “chương ba”, với cơ ngơi ngày càng khang trang, trang thiết bị biểu diễn ngày càng hiện đại, đội ngũ cán bộ diễn viên luôn được nâng cao trình độ và trẻ hóa, chắc chắn đoàn sẽ phát huy được truyền thống 45 năm đầy đặn của mình. Có thể nói, những thời kỳ thịnh vượng và phát triển của đoàn trong suốt 45 năm qua luôn song hành cùng chặng đường xây dựng, chiến đấu và chiến thắng hào hùng của Quân chủng PK-KQ. Trải qua 45 năm, với khá nhiều thăng trầm nhưng rất đỗi tự hào, đoàn Nghệ thuật PK-KQ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, nhiệm vụ của những người chiến sĩ – nghệ sĩ luôn luôn sát cánh, kề vai với cán bộ và chiến sĩ làm nhiệm vụ vinh quang mà Đảng, Quân đội và nhân dân giao phó: nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Tổ quốc Việt Nam XHCN! Các nghệ sĩ ưu tú (Thanh Tùng, Vũ Toàn, Mạnh Hưng, Đặng Hùng, Thanh Hòa, Đức Chính, Đức Long, Vi Hoa, Mai Hoa, Lệ Thủy, Ngọc Anh); những tác giả, tác phẩm và diễn viên đã và sẽ càng ngày càng làm phong phú thêm cho sự nghiệp văn học nghệ thuật của Quân chủng, Quân đội và đông đảo người yêu nghệ thuật nước nhà.
“Bản hợp xướng 45 năm Đoàn Nghệ thuật PK-KQ” đã và sẽ còn vang mãi. Những âm thanh bất tận của “chương ba” đang được các nghệ sĩ, diễn viên và trưởng đoàn – NSƯT Ngọc Anh viết tiếp với một bút lực mới!
Tháng 9/2009
N.K
